Monumentale of beeldbepalende woning

Waar moet de provincie op inzetten bij de overgang naar aardgasloos wonen?

Monumentale of beeldbepalende woning

Ik woon in een monumentale of beeldbepalende woning

Er zijn verschillende mogelijkheden om een monumentale of beeldbepalende woning aardgasloos te maken. Bekijk het overzicht van maatregelen die genomen kunnen worden. Kijk op het energieloket of er in uw gemeente subsidie of een lening van de overheid beschikbaar is. Waar moet de provincie volgens u op inzetten?  

Bekijk de reacties die inwoners van Groningen gegeven hebben onderaan de pagina. 

Isoleren

Met isoleren bereik je dat de warme/koude lucht niet naar buiten/binnen kan. Isoleren zorgt ervoor dat je woning in winter aangenaam warm blijft van binnen en in de zomer lekker koel en fris is. Bij een woning kan je er op verschillende manieren voor kiezen om te isoleren. Zo bespaar je energie. Bijvoorbeeld door warmteverlies via gevel, vloer of dak tegen te gaan. Mag de gevel van jouw woning niet van uiterlijk veranderen? En hebben de buitenmuren geen spouw? Dan is het plaatsen van voorzetwanden aan de binnenzijde jouw enige mogelijkheid voor gevelisolatie. Vervanging van oude ramen door isolatieglas geeft ook veel comfort en grote besparing op energieverbruik. Mag je de ramen van jouw monumentale woning niet veranderen, dan bieden voorzetramen, isolerende bekleding (gordijnen) of isolerende raamfolies uitkomst. Een voorzetraam is een extra ruit die voor of achter het huidige raam wordt gemonteerd en warmte en geluid tegenhoudt. Vloerisolatie is makkelijk aan te brengen als je een hoge kruipruimte onder de vloer hebt. Maar ook zonder (of met een lage) kruipruimte is het mogelijk.
Meer dan 80 procent van de woningen heeft al een geïsoleerd dak, maar de meeste zijn matig geïsoleerd. Het loont om een dak met matige isolatie te verbeteren. Sommige maatregelen kun je prima zelf uitvoeren. Het rendement van investeren in dakisolatie is vergelijkbaar met een rente van 7 procent op een spaarrekening. Dakisolatie verhoogt meestal ook de waarde van je huis. Een rijksmonument komt in aanmerking voor subsidie (artikel 2, lid 2e). 

Voordelen

  • Door woningisolatie verbruik je minder energie
  • Grote besparing op energierekening (bij vloer-, dak en gevelisolatie tot wel duizend euro per jaar)
  • Hoger wooncomfort. De temperatuur blijft meer constant
  • Geen tocht meer, minder condens op de ramen

Aandachtspunten

  • Denk ook aan ventilatie; je huis goed ventileren is belangrijk voor de gezondheid

Zonnepanelen

Een zonnepaneel of fotovoltaïsch paneel (PV-paneel) zet zonne-energie om in elektriciteit. De zonne-energie die zo wordt opgevangen is een vorm van duurzame energie want bij gebruik van zonne-energie komt geen CO2 vrij en zonlicht raakt nooit op. Als het dak van uw woning een groot deel van de dag zon vangt (geen schaduw, oriëntatie bij voorkeur in de zuidelijke hoek) zijn zonnepanelen een goede investering. Voor monumenten/beeldbepalende woningen kunnen beperkingen gelden ten aanzien van PV panelen. Zonnepanelen kunnen ook op het dak van de garage of schuur geïnstalleerd worden. Kijk op de zonnekaart of je dak geschikt is voor zonnepanelen. Je kunt ook meedoen aan collectieve projecten waarbij je gezamenlijk energie afneemt via een groot dak in je buurt.

Voordelen

  • De zon is een onuitputtelijke energiebron
  • Snel terug te verdienen door een lagere energierekening
  • Geen CO2 uitstoot tijdens gebruik
  • Kan ook op dak van garage of schuur
  • Als je eigen dak niet geschikt is, kun je wellicht meedoen met een gezamenlijk zonneproject waarbij gebruik wordt gemaakt van een groot dak of zonneweide in de buurt (postcoderoosproject)

Aandachtspunten

  • Je hebt een geschikt eigen dak nodig of een postcoderoos project in de buurt
  • Bij monumentale/beeldbepalende woningen kunnen beperkingen gelden. 

  • Niet alle daken zijn geschikt (denk aan dakconstructie, ligt je dak op het zuiden of het noorden? Vangt je dak veel schaduw door bomen of andere gebouwen?)

Zonneboiler

De zonneboiler zet zonlicht om in warm water. Het bestaat uit een zonnecollector op het dak (die vangt het zonlicht op) en een vat om het warme water in op te slaan. Een huishouden met 4 personen bespaart met een zonneboiler jaarlijks zo'n 180 m3 gas en 320 kg CO2-uitstoot. In de zomer levert je zonneboiler bijna al je warme water. In de winter lukt dit niet, ook niet met een grote zonneboiler. Maar je hoeft niet bang te zijn voor een koude douche: als er minder zonlicht is, zorgt je cv-ketel of warmtepomp voor warm water. Als je dak geschikt is voor PV panelen, kan daar ook een zonneboiler op geïnstalleerd worden.

Voordelen

  • De zon is een onuitputtelijke energiebron
  • Geen CO2 uitstoot tijdens gebruik
  • Als het dak van je woning niet geschikt is kan een zonnecollector ook geplaatst worden op het dak van je schuur of garage

Aandachtspunten

  • Je hebt ruimte in je huis nodig voor het vat want dit heeft minimaal het formaat van een wasmachine
  • In de winter geeft de zonneboiler onvoldoende warmte en heb je een back-up nodig zoals een cv-ketel
  • Niet alle daken zijn geschikt (denk aan dakconstructie, ligt je dak op het zuiden of het noorden? Vangt je dak veel schaduw door bomen of andere gebouwen?)

Warmtepomp

Een warmtepomp is een apparaat dat warmte verplaatst. De pomp kan op een energiezuinige manier een huis verwarmen en koelen, en zorgen voor warm tapwater. De pomp draait op stroom. De werking is vergelijkbaar met een koelkast. Een koelkast onttrekt warmte uit de koelkast zodat hij afkoelt. De warmte wordt aan de achterzijde aan de buitenlucht afgegeven. Voor een woning werkt een warmtepomp omgekeerd; hij onttrekt warmte aan de omgeving (bodem, water of lucht) en draagt deze over aan een verwarmingssysteem. Op die manier kan men warmtepompen gebruiken om een huis of gebouw te verwarmen. De meeste warmtepompen kunnen – door het werkingsprincipe om te keren – ook als koelmachine werken. Sommige warmtepompen kunnen naast verwarmen en koelen ook warm kraanwater leveren.

Voordelen

  • Vloerverwarming kan op warme dagen ook worden gebruikt om de woning te koelen
  • In combinatie met pv-panelen of groene stroom kun je aardgasloos je huis verwarmen / koelen

Aandachtspunten

  • Een lucht warmtepomp aan de gevel van een woning kan geluidshinder geven
  • Een warmtepomp is alleen geschikt voor goed geïsoleerde woningen met vloer- of wandverwarming
  • Voor extreem koude dagen is bijverwarming gewenst. Een hybride warmtepomp stookt dan bij met gas. Bijverwarming kan ook middels hout/pelletkachels of stralingspanelen

Elektrisch koken

Bij elektrisch koken is de warmte niet afkomstig van aardgas, maar van elektriciteit. Inductie is de meest veilige en energiezuinige optie. De pannen moeten beschikken over een platte metalen bodem, anders geleidt de stroom niet en worden de pannen niet warm.

Voordelen

  • Snel: een pan water koken gaat met inductie twee keer zo snel als met gas.
  • Schoonmaakvriendelijk: doekje er overheen en klaar!
  • Veilig: geen open vuur of gaslekken in de keuken.
  • Energiezuinig: een inductiekookplaat is veel zuiniger dan andere elektrische kookplaten.
  • Beter controleerbaar: snelle temperatuuraanpassing van de pitten.
  • In combinatie met pv-panelen of groene stroom kun je aardgasloos koken

Aandachtspunten

  • Bij oudere huizen kan het zijn dat er een extra groep geplaatst moet worden in de meterkast

Hout-/pelletkachel

Bij een hout of pelletkachel wordt de kachel niet warm door verbranding van gas, maar door verbranding van blokken hout of biomassa pellets (brokjes). De pelletkachel lijkt vanwege het raam waarin de vlam zichtbaar is op een houtkachel. Pelletkachels zijn vooral geschikt voor het verbranden van houtpellets. Er worden ook pellets vervaardigd uit andere cellulose-houdende materialen zoals stro, miscanthus, olijfpitten of artisjokresten maar de verbrandingseigenschappen van deze materialen zijn (vooralsnog) minder optimaal dan die van houtpellets. Sommige pelletkachels kunnen ook andere korrelvormige brandstoffen verbranden, bijvoorbeeld mais, kersenpitten of olijfpitten.

Voordelen

  • Snel comfortabele warmte in de woonruimte die veel gebruikt wordt
  • Snelle bijverwarming op koude winterdagen voor huizen die met warmtepomp worden verwarmd

Aandachtspunten

  • Uitstoot van fijn stof
  • Geuroverlast omwonenden
  • Rookkanaal installeren

  • Voorraad hout/pellets vergt ruimte

Reacties van bezoekers

    • brenda
    • dinsdag 05 juni 2018
    • 13:49

    Isolatie en pelletkachel

    Beeldbepalend stad Groningen (1880)

    Huis heeft geen ruimte voor warmtepomp of zonneboiler. Aantal huizen in de straat hebben plat dak. Zonnepanelen zou kunnen (maar collectief postcoderoos beter denk ik op een school of groot gebouw in de buurt). Zorgen dat aan straat kant geen zonnepanelen komen qua straatbeeld.

    • Petra Prescher
    • dinsdag 05 juni 2018
    • 16:31

    Wij wonen in rijksmonument uit de 17e eeuw. Voor dit soort huizen met zadeldak kan worden ingezet op Isoleren en elektrisch koken. Eventueel in combinatie met pellet/houtkachel

    • Rene
    • woensdag 06 juni 2018
    • 09:26

    Onze oude school uit 1876 in Friesland heeft zonnepanelen, een warmtepomp, een warmtepompboiler en aan het einde van dit jaar een inductie kookplaat. Dan zijn we van het gas af. Volgens mij moet je per locatie goed kijken wat mogelijk is.

    Daarnaast ben ik van mening dat de uitstraling van panden belangrijk is, maar dat bebouwing door de eeuwen heen altijd aangepast is aan de tijd. De laatste decennia houden we ons vast aan de uitstraling van die bebouwing uit het verleden. Hier moeten we, mits de duurzame aanpassingen goed zijn ingepast, vanaf om alle woningen aardgasloos te krijgen.

    • Peter B.
    • woensdag 06 juni 2018
    • 10:33

    Rijksmonument uit de 18e eeuw, maar met moderne HR-ketel. DakIsolatie en elektrisch koken zijn in onze situatie de meest reële opties.

    • S.Eendhuizen
    • woensdag 06 juni 2018
    • 15:57

    Integrale aanpak van asbest sanering, verouderde functie agrarische gebouwen, wooncomfort, energiebesparing en instandhouding karakteristiek panden.
    In noordoost Groningen is hieraan toe te voegen aardbeving Schade.

    • W.J.M. keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:10

    Alle isolatiematerialen al genomen, inclusief “illegaal” dubbel glas. Ik vindt wat dat betreft dat de oude regels niet meer van deze tijd zijn. In combi met vloerverwarming en een hr ketel met lage temperatuur de beste (laagste) CO2 prestatie versus de hoogste comfortgraad. Luiken aan de binnenzijde van de ramen met gordijnen maken in de winter en hoog zomer erg veel verschil.

    • W.J.M. Keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:14

    Ons rijksmonument is voorzien van ZEP zonnedakpannen. Dat was mogelijk omdat er geen origineel dak op lag. Vele malen mooier dan zonnepanelen en zou op alle monumenten in principe mogelijk moeten zijn. Ook monumenten horen met hun tijd mee te gaan.

    • W.J.M. Keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:17

    We zijn nog maar met zijn tweeen, heet water in de keuken wordt met elektriciteit gemaakt, komt van de zonnepanelen en scheelt veel water van de ketel die op zolder hangt. Voor het douchewater is de hr ketel zeer geschikt.

    • W.J.M. Keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:27

    Warmtepomp moet je alleen willen als je de warmte vanaf zeg 60 metersdiepe uit een waterplaatsen kunt halen. Zomers de zonnepanelen koelen met water omdat daarmee het rendement omhoog gaat, in de winter water met een constante temperatuur van ca 10 graden gebruiken om de warmtepomp te voeden. Dan haal je een hoge constante COP. Als je kijkt naar de COP van een lucht-water warmtepomp en de CO2 prestatie ( er moet in de winter een kolencentrale draaien want de panelen doen niets) dan kun je beter een hr ketel gebruiken. En dan hebben we het nog niet over het zeer milieuonvriendelijke koelmiddel waar bij de gemiddelde warmtepomp tussen de 1 en 4 procent van weglekt. Heel Nederland vol met warmtepompen en we hebben er een gat in de ozonlaag bij. Wordt pas beter als we die dingen voorzien van ammoniak of CO2 als koudemiddel echter dat duurt nog wel even ben ik bang.

    • W.J.M. Keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:32

    Gewoon op gas blijven koken met een elektrische oven is gegeven de Huidige bruine elektriciteitsproductie verreweg de beste keuze voor het milieu.
    Iedereen elektrisch betekent dat er speciaal voor het koken weer een centrale moet draaien, immers koken doe je aan het einde van de middag als de zon en de wind gemiddeld al bijna verdwenen zijn.

    • W.J.M. keesom
    • donderdag 07 juni 2018
    • 23:36

    Hout en pelletkachels moesten verboden worden. Funest voor de luchtkwaliteit en de CO2 claim is volksverlakkerij, schandalig dat dit nog gesubsidieerd wordt ook.

    • Hildegard Schulte
    • vrijdag 08 juni 2018
    • 11:04

    Verduurzamen via isolatie en collectief inkopen van duurzame energie.
    maar in de eerste plaats versterken van de huizen; een bijzondere kans om de huizen de stap naar de toekomst te laten maken.
    meer kennis en aandacht voor de bewoners om hier actief over mee te kunnen denken is hierbij nodig.

    • C visscher
    • zaterdag 09 juni 2018
    • 23:38

    Isoleren. Eerst zorgen dat de warmte binnen blijft en de kou buiten.
    Echter de kosten zijn behoorlijk in dit soort panden en om alles netjes af te werken is vaklui voor nodig.
    Verder betreffen het vaak hoge panden en veel inefficiente ruimte. Hoop gangen, met bij ons wand en plafond schilderingen. Die wil je niet achter een voorzetwand wegwerken. Ook zijn de oppervlaktes gigantisch. Daarnaast kun je altijd starten met eigen energie opwekken.

    • Frans van Woerkom
    • zondag 10 juni 2018
    • 04:04

    Eigenlijk doet het er niet toe of een woning als beeldbepalend is aangemerkt of alleen maar vrijstaand in het buitengebied en van voor pakweg 1970.

    Natuurlijk bereik je met isolatie de grootste besparing aan energie. Het gaat om transmissie. Voorkomen dat warme/koude lucht naar binnen/buiten kan, doet meer aan de kierenjacht van de tachtiger jaren denken. Ventilatie blijft belangrijk, maar dat kan ook gebalanceerd.
    Het is een ingreep, maar je kunt je houten vloeren ook vervangen door geïsoleerde betonnen. Die kun je meteen voorzien van vloerverwarming waarbij je niet alleen het comfort verhoogt, maar ook het rendement van een eventuele/toekomstige warmtepomp.
    Isolatie aan de buitenkant, inpakken van je huis, heeft het meeste effect. Je pakt meteen koudebruggen en bouwfouten uit het verleden in. Maar niet alleen bij een monument is dan de vraag in hoeverre het huis het huis blijft. Dakgoten moeten vernieuwd, aansluitingen met bijgebouwen, raam- en deurkozijnen aangepast. Betonnen overstekken die doorlopen tot de binnenmuur kun je van buiten niet isoleren.
    Gelukkig hebben die woningen aan de binnenkant zoveel ruimte, dat je ze prima daar kunt isoleren. Bijvoorbeeld met PIR platen tegen de steens buitenmuur of het halfsteens binnenspouwblad van een dertiger jaren spouwmuur. Aanpassen van de aftimmering van kozijnen is zowel met oude planken als met multiplex geen probleem.

    Zonnepanelen op eigen dak geven naast een mogelijke besparing op energiekosten en fossiel een directe link met waar de duurzame energie vandaan komt. Je bent met zonnepanelen eerder geneigd het gras te maaien of een was te draaien als de zon schijnt. Met elektriciteit uit een zonnepark of andere duurzame bron denk je toch eerder dat de energie gewoon op elk moment uit het stopkontakt komt.

    Koken kost nog geen 1% van de energie. Logisch dat je daarvoor geen gasnet in stand houdt. Dus elektrisch.

    Zonneboilers zijn de meest directe gratis energie leveranciers. Helaas gaat het maar om een klein percentage van het energieverbruik voor verwarming/warmwater. En helaas zit er in tegenstelling tot zonnepanelen een fiks deel loodgieterswerk en jaarlijkse controle en onderhoud aan vast. Hier valt nog veel te winnen. Aan een buffervat voor opslag van warm water ontkom je niet, maar de installateur die elk jaar met ronkende diesel langs komt, verpest het.

    Hier zijn houtkachels of cv-kachels populair. In feite zorgen ze voor een groot deel van het duurzame energiegebruik. Maar de meeste open haarden, houtkachels en cv-kachels zorgen voor veel luchtverontreiniging. De paasvuren worden over het jaar uitgesmeerd. Ook met richtlijnen over stoken van ongeverfd schoon hout wordt massaal de hand gelicht. De tarieven voor inlevering van hout op de gemeentelijke storts nodigen ook niet uit hout netjes te laten verwerken. Pelletkachels verstoken het hout wel netjes, maar de pellets komen uit Amerikaanse bossen waarvan de duurzaamheid niet zeker is en ze zijn vervoerd met de meest vervuilende schepen. Houtvergassers, gevoed met gedroogd lokaal gekapt hout lijken nog het meest duurzaam.

    • Alexander Bleker
    • dinsdag 12 juni 2018
    • 18:22

    Isoleren is de beste oplossing. Zowel binnengevels, bgg vloer, tussenvloer en glas: zou erg helpen om hiervoor subsidie te krijgen. Dit versneld enorm en zorgt dat monumenten behouden blijven en betaalbaarder worden.
    PV-installatie is lastig. Estetisch (nog) niet verantwoord en ligging t.o.v. de zon is niet gunstig. Voorkant van veel monumentale panden zijn nl. op het zuiden gericht.
    Houtkachel prima toe te passen. Ruimte genoeg en rookkanaal aanwezig.
    Inductie koken prima toe te passen.
    Warmtepomp lijkt (nog) niet haalbaar. Inhoud woning is groot en isolatiewaarde te laag. Blijf vooralsnog HR gasketel gebruiken.

    • Arnold
    • woensdag 13 juni 2018
    • 20:08

    Dit moet allemaal veel gemakkelijker te regelen zijn.
    Ik woon al 12 jaar op de halsemastraat 2 in Kloosterburen. Een oude school uit 1976. Enorm dakoppervlak en van begin af aan heb ik al aan diverse mensen gevraagd over wat de mogelijkheden zijn voor zonnepanelen. Maar altijd komt er weer van dat ongronings moeilijk geneuzel over subsidies... Terwijl alle boeren hier hun daken volplempen met panelen. Voor velen een doorn in 't oog in de zin van, vaak zijn die krengen onbetaalbaar of het Jan ergens niet vanwege een een of ander regeltje.

    Ik zou met alleen al mijn pand ongeveer de halve buurt van energie kunnen voorzien. Dus ik zou zeggen: koppel investeerders nou eens aan particulieren! Zodat er met gesloten beurs eindelijk eens grote stappen kunnen worden gemaakt waar iedereen wat aan heeft.

    Dat zou mooi zijn, realistisch én haalbaar!

    Hartelijke groet, Arnold Veeman

    • Verbarendse
    • woensdag 13 juni 2018
    • 20:09

    Ik ben een tegenstander van een aardgasloos Groningen. Het is zonde om zo´n energie bron nutteloos in de grond te laten zitten. Verantwoord winnen is mijn motto en schade vergoeden. Ik zelf woon in een woning op het noord/westen en het huis is niet geschikt om zonnepanelen neer te laten leggen zonder dat het mij heel veel geld kost. Volgens mij moet de discussie ook eens gaan over, Waar komt al die electra straks vandaan? Je hoort daar nooit iemand over. Ja aardgas uit Rusland. Lekker het probleem verleggen.
    Ik vind het ook niet erg als ik 7000 kwh en 5000m3 gas verbruik want daar betaal ik gewoon voor. Ik vind het ook prima als mensen heel zuinig zijn maar het moet wel kunnen.

    • Piet
    • donderdag 14 juni 2018
    • 14:00

    Waarom gas loos als het gas niet meer uit Groningen kan, dan maar importeren. De gasunie is er klaar voor, een compleet buizen systeem is aanwezig. Dan hoeven we ook niet overstappen naar al deze dure apparaten welke veel meer onderhoud vergen. Warmte pompen maken meer geluid, aardwarmte via een bron wil wel eens mislukken, de omvormer bij zonnepanelen gaan wel eens stuk. Met al deze apparaten moet ook de huidige installatie worden aangepast wat een kostbare ingreep is. Door Subsidie zijn de apparaten duurder. Pelletkachels maken de lucht smerig.
    Mijn conclusie is : Gewoon aardgas gebruiken voor CV en koken en dit dan importeren en de woning zo goed mogelijk isoleren.