Natuur en landschap in Groningen › Kies voor Groningen: natuurbeleving

Natuur en landschap in Groningen

 

Op deze pagina leest u meer over natuur en landschap. Wat is het verschil en waar maakt de provincie het verschil.

Wat is landschap?

Landschap is overal om ons heen. Landschap is het zichtbare deel van een gebied of streek, waarvan het karakter bepaald wordt door de ontstaanswijze, natuurlijke (niet levende en levende) en/of menselijke (antropogene) factoren en de wisselwerking daartussen. Het karakter van het landschap verschilt in Groningen van gebied tot gebied. Over het Groninger landschap is nog veel meer te vinden op www.kwaliteitsgidsgroningen.nl. De provincie richt zich vooral op het landschap in het buitengebied en de stads- en dorpsranden.

Wat is natuur?

Het verschil met het begrip ‘landschap’ is dat er bij natuur een zo ongestoord mogelijke wisselwerking bestaat tussen enkel niet-levende (bodem, milieu, waterhuishouding) en levende (planten en dieren) factoren. Natuurgebied is een gebied met ‘natuur’ als hoofdfunctie. Het wordt beschermd en beheerd met als doel de kwaliteiten te behouden of te vergroten. Bij nieuwe natuurontwikkelingsgebieden is natuur ‘gemaakt’ waardoor zich weer natuur kan ontwikkelen, b.v. door vernatting en vergraving. Voorbeeld is het Roegwold. Over natuur  is nog veel meer te lezen in de visie Groningen Groen van Westerwolde tot aan het Wad.

Daarnaast kennen we natuur langs akkerranden en in natuurvriendelijke oevers. Hier is de landbouw vaak de hoofdfunctie en is de nevenfunctie natuur. Echte ‘wildernis’ waar de natuur helemaal vrij spel heeft, komt in Nederland niet of nauwelijks voor. De Waddenzee zit nog het dichtst tegen ‘wildernis’ aan, terwijl bloemrijke akkerranden meer mensen-natuur is.

Iedereen die buiten rondloopt heeft wel eens met natuur te maken. Of je nu hardloopt langs een berm met klaprozen of dat er een V ganzen overvliegt: natuur is overal. Toch is natuur niet vanzelfsprekend in Nederland en in Groningen.

Natuur en provincie

Natuur is er in algemene en bijzondere vormen, natuur verandert in de loop van de tijd. Kwetsbare natuur willen we als Provincie beschermen. Tegelijkertijd is natuur voor veel maatschappelijke en economische activiteiten belangrijk. Mensen wonen graag in een omgeving met veel natuur, ze ontspannen en sporten er.

Gemeenten, waterschappen, terrein beherende natuurorganisaties en agrarische collectieven; heel veel partijen werken aan de natuur. Ieder heeft zijn taak en rol. Daarnaast zijn er de Natuur- en Milieufederatie, het IVN en Landschapsbeheer Groningen die ook veel doen aan voorlichting en educatie. De provincie is als overheid betrokken bij het organiseren van het natuurbeleid. Dit gebeurt op een aantal uiteenlopende manieren.

Het beschermen van natuur kost geld: de provincie bepaalt wie geld krijgt voor welk beschermingswerk. Verder moet kwetsbare natuur beschermd worden. Via ruimtelijke plannen en milieubeleid regelt de provincie dat er niet gebouwd wordt in natuurgebieden en dat lucht, bodem en het water schoon genoeg zijn.

De provincie werkt op allerlei manieren aan de natuur

De provincie werkt op allerlei manieren aan de natuur

  • Omgevingsvisie: de ligging van de natuurgebieden en van de leefgebieden voor weide- en akkervogels in Groningen, staat beschreven in de Omgevingsvisie 2016-2020.
  • Natuurvisie: wat we nastreven als einddoel voor de natuur en hoe we de organisatie van het natuurbeheer aanpakken, hebben we beschreven in de visie Groningen Groen van Westerwolde tot aan het Wad.
  • Toestand van natuur en landschap: eens in de twee jaar rapporteren we over de ontwikkeling van soorten en gebieden in Groningen: welke soorten doen het goed, welke slecht en in welke gebieden is verbetering van de omstandigheden nodig. Deze rapportage kan als basis dienen om het provinciale beleid bij te stellen. Van de rapportage is ook een samenvatting beschikbaar.
  • Natuurbeheerplan: veel natuurbeheerders kunnen subsidies krijgen voor het beheer (zoals begrazen, snoeien, afplaggen e.d.). De subsidie mogelijkheden zijn per gebied bepaald in het natuurbeheerplan; dit wordt jaarlijks bijgesteld.

Landschap en provincie

Het mooie, karakteristieke cultuurlandschap is een van de grote krachten van onze provincie. Er valt veel te zien en te beleven. De provincie wil het landschap beschermen, gezond houden en waar nodig versterken en ontwikkelen. Dit is belangrijk voor bewoners, de planten en dieren en ook uit economisch oogpunt; want een mooi landschap trekt wonen, recreatie en bedrijvigheid aan.

Kern van het beleid is dat het een dynamisch landschap is, waarin de eigenheid van de verschillende gebieden behouden is. Het is een toekomstbeeld van een landschap, waarin mensen zich thuis voelen en waar zij zelf aan bij kunnen dragen. Sommige landschappen zijn zo belangrijk, dat elementen daarvan in onze Provinciale Omgevingsvisie worden beschermd voor de komende generaties.

Gemeenten, maatschappelijke organisaties, terreinbeheerders, vrijwilligers; heel veel partije werken aan een mooi landschap. Ieder heeft zijn taak en rol. Hierover is meer te lezen in de beleidsnotitie landschap van de Provincie Groningen en in het Landschapsconvenant dat partijen met elkaar hebben ondertekend.

De provincie werkt heel actief aan het landschap. Het beschermen en versterken van de kernkwaliteiten van het landschap is een belangrijke taak. Bij nieuwe ontwikkelingen stimuleert de provincie een goede landschappelijke inpassing. Er werken daarom ook een aantal landschapsdeskundigen en -architecten gericht aan ons landschap.

De provincie werkt op allerlei manieren en momenten aan het landschap, van eerste idee voor een plan tot aan uitvoering en het beheer:

De provincie werkt op allerlei manieren en momenten aan het landschap, van eerste idee voor een plan tot aan uitvoering en het beheer:

  • Landschaps Kwaliteitsgids; het landschap kan inspiratiebron zijn voor het maken van plannen. De gemeenten en de provincie hebben samen een digitale gids voor het landschap gemaakt voor iedereen die bezig is met landschap; www.kwaliteitsgidsgroningen.nl De gids geeft naast informatie over erfgoed, landschap en ruimtelijke kwaliteit ook tips voor het ontwerp(proces) en voorbeelden van projecten die al zijn uitgevoerd.
  • Landschapsbeleid en -regels; de provincie legt haar landschapsbeleid en ook de patronen en elementen die ze wil beschermen, vast in de provinciale omgevingsvisie en -verordening. Gemeenten nemen dit beleid en de regels over in hun bestemmingsplannen zodat plannenmakers rekening houden met het landschap.
  • Landschapspartner; uitdragen en inbrengen van uitgangspunten voor natuur en landschap bij plannen en projecten zoals bij nieuwe wegen of bij zonneparken. Zo worden nieuwe ontwikkelingen goed in het landschap ingepast.
  • Landschapssubsidies; de provincie heeft budgetten voor behoud en herstel van het landschap. Ze kan subsidie verlenen voor landschapsprojecten via het Programma Landelijk Gebied.
  • Landschapsbeheer; landschapsonderhoud gaat niet vanzelf. De provincie organiseert en draagt financieel bij aan beheer en onderhoud van landschapselementen via de Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL) voor zogeheten gecertificeerde beheerders. Dit kunnen zowel coöperaties als een particuliere beheerder zijn.
  • Landschapsmonitor; het monitoren en evalueren van de kwaliteit van natuur en landschap; bijvoorbeeld van de openheid of de houtsingelstructuur in het Zuidelijk Westerkwartier.

De ambitie van de provincie is dat het landschap een centrale plek inneemt in de woon-werkomgeving van Groningers. Er is ruimte en vaak ook ondersteuning voor particuliere initiatiefnemers en bewoners om mooie plannen voor het landschap te bedenken en uit te voeren.